Chiếu xạ thực phẩm là gì, mức độ an toàn của thực phẩm chiếu xạ ra sao và làm thế nào để nhận biết thực phẩm đã được chiếu xạ là những câu hỏi mà nhiều người vẫn còn băn khoăn. Bài viết này sẽ giải đáp các câu hỏi đó nhằm cung cấp thêm thông tin cho người tiêu dùng cũng như các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu thực phẩm đang tìm hiểu về công nghệ này.

Chiếu xạ thực phẩm là gì?

Chiếu xạ thực phẩm là phương pháp kiểm dịch thực phẩm sử dụng bức xạ ion hóa (tia gamma, chùm tia điện tử, tia X) để tiêu diệt hoặc vô hiệu hóa vi khuẩn, vi sinh vật, ký sinh trùng và côn trùng gây hại trong thực phẩm, giúp kéo dài thời gian bảo quản và bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm.

Lợi ích của chiếu xạ thực phẩm là gì?

Với những lợi ích nổi bật, nhiều quốc gia đã ứng dụng công nghệ chiếu xạ thực phẩm nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và an ninh sinh học trong thương mại quốc tế.

- Ngăn ngừa các bệnh lây qua thực phẩm: chiếu xạ thực phẩm có hiệu quả trong việc loại bỏ các tác nhân gây bệnh lây qua thực phẩm, chẳng hạn như Salmonella và Escherichia coli (E. coli).

- Bảo quản thực phẩm lâu hơn: tiêu diệt hoặc làm bất hoạt các tác nhân gây hư hỏng, giúp kéo dài thời hạn sử dụng của thực phẩm.

- Kiểm soát côn trùng: kiểm soát côn trùng và sâu hại trên trái cây tươi khi nhập khẩu vào các thị trường như Hoa Kỳ, Úc, New Zealand...

- Làm chậm quá trình nảy mầm và chín: chiếu xạ còn có khả năng ức chế sự nảy mầm ở các loại củ như khoai tây, đậu... và làm chậm quá trình chín của trái cây.

Thực phẩm chiếu xạ có an toàn không?

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã đánh giá mức độ an toàn của chiếu xạ thực phẩm trong hơn 30 năm và kết luận rằng phương pháp này an toàn. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cùng nhiều tổ chức uy tín khác cũng công nhận tính an toàn của chiếu xạ thực phẩm.

Cán bộ kiểm dịch APHIS (USDA) thực hiện kiểm dịch trái cây tươi trước khi xử lý chiếu xạ tại Nhà máy Chiếu xạ Toàn Phát (TPI)

Thực phẩm có trở thành phóng xạ hay mất dinh dưỡng sau khi chiếu xạ không?

Chiếu xạ không làm thực phẩm bị nhiễm phóng xạ, không ảnh hưởng đến chất lượng dinh dưỡng và cũng không làm thay đổi đáng kể mùi vị, kết cấu hay hình thức của thực phẩm. Trên thực tế, những thay đổi do chiếu xạ gây ra là rất nhỏ, khó có thể nhận biết được thực phẩm đã chiếu xạ hay chưa.

Những loại thực phẩm nào được chiếu xạ?

Từ năm 1963, FDA đã phê duyệt chiếu xạ lúa mì và bột mì để tiêu diệt sâu hại. Đến nay, chiếu xạ đã được áp dụng cho trái cây, rau củ, gia vị, thịt bò, thịt heo, gia cầm, hải sản, hương liệu...

Nhận biết thực phẩm chiếu xạ như thế nào?

Thực phẩm chiếu xạ phải có biểu tượng quốc tế Radura và dòng chữ “Treated by Irradiation” trên bao bì. Nếu thực phẩm chiếu xạ được sử dụng trong các sản phẩm chế biến khác, chẳng hạn như xúc xích, thì trong thành phần cũng sẽ ghi rõ phần thịt đã được chiếu xạ. Thực phẩm chiếu xạ nên được bảo quản, xử lý và nấu chín giống như thực phẩm không chiếu xạ vì chúng vẫn có thể bị nhiễm tác nhân gây bệnh sau khi chiếu xạ nếu không tuân thủ các quy tắc an toàn thực phẩm cơ bản.

Thực phẩm chiếu xạ sẽ được dán nhãn bằng biểu tượng Radura (hình tròn màu xanh lá) kèm dòng chữ “Treated by Irradiation”

Chiếu xạ thực phẩm đã được phát triển rộng rãi đến đâu?

Với những lợi ích mang lại cho người tiêu dùng và việc thúc đẩy thương mại quốc tế, đến nay đã có hơn 60 quốc gia trên thế giới cho phép sử dụng chiếu xạ đối với nhiều loại thực phẩm khác nhau. Hiện nay, IAEA và FAO đang hướng tới việc tăng cường năng lực quốc gia của các nước thành viên trong ứng dụng chiếu xạ nhằm nâng cao an toàn thực phẩm và cải thiện chất lượng thực phẩm. Hai tổ chức này cũng đang phối hợp chặt chẽ với Công ước Bảo vệ Thực vật Quốc tế (IPPC) và Ủy ban Tiêu chuẩn Thực phẩm Quốc tế (Codex Alimentarius Commission) để hài hòa các tiêu chuẩn chiếu xạ trên phạm vi toàn cầu.

Tài liệu tham khảo: https://www.fsis.usda.gov/food-safety/safe-food-handling-and-preparation/food-safety-basics/irradiation-and-food-safety-faq

https://www.fda.gov/food/buy-store-serve-safe-food/food-irradiation-what-you-need-know

https://www.iaea.org/topics/food-irradiation

Nhà máy Chiếu xạ Toàn Phát

Hotline (24/7): (+84) 93 100 0001

Fanpage: https://www.facebook.com/chieuxatoanphat

Website: www.chieuxatoanphat.vn

Địa chỉ: Lô A24-1, Đường Ngang 1, KCN Phú An Thạnh, xã An Thạnh, Bến Lức, Long An.