Thất thoát thực phẩm: Gánh nặng không chỉ dừng ở nông trại

Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), hơn 13% sản lượng thực phẩm toàn cầu bị thất thoát dọc theo chuỗi cung ứng trước khi đến kệ bán lẻ. Tại Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ước tính tổn thất sau thu hoạch lên tới 3,5–4,1 tỷ USD mỗi năm, tương đương 12% GDP nông nghiệp. Những tổn thất này không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn góp phần đáng kể vào phát thải khí nhà kính, làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu và gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Phần lớn thất thoát thực phẩm xảy ra trong các công đoạn xử lý, lưu trữ và vận chuyển, những mắt xích phụ thuộc rất lớn vào hạ tầng chuỗi lạnh. Điểm yếu trong hệ thống này trực tiếp làm giảm thu nhập của nông dân và làm suy giảm năng lực cạnh tranh của nông sản xuất khẩu Việt Nam.

Nguyên nhân chủ yếu bắt nguồn từ: thiếu một hệ thống hạ tầng chuỗi lạnh tiêu chuẩn và tích hợp hoàn chỉnh, phương tiện vận chuyển không kiểm soát được nhiệt độ và quy trình xử lý sau thu hoạch còn rời rạc. Từ vùng sản xuất đến kho lưu trữ, từ nhà máy chế biến đến chợ và điểm phân phối, hàng hóa phải đi qua nhiều công đoạn và chỉ cần một mắt xích yếu trong toàn bộ chuỗi cung ứng này cũng có thể làm hỏng cả lô hàng. Không chỉ gây tổn thất kinh tế, thất thoát thực phẩm còn làm suy giảm năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam tại các thị trường xuất khẩu giá trị cao, nơi đặt ra những yêu cầu nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc, vệ sinh an toàn và chất lượng tổng thể của sản phẩm.

Nguyên nhân cốt lõi: Những khoảng trống trong hệ thống chuỗi lạnh

Nếu xem chuỗi cung ứng thực phẩm là một “đường truyền năng lượng”, thì chuỗi lạnh chính là đường dẫn giúp bảo toàn chất lượng và giá trị từ nông trại đến bàn ăn. Tuy nhiên, đường dẫn này vẫn còn nhiều “điểm rò rỉ”:

• Phân bố kho lạnh chưa đồng đều: Các cơ sở chủ yếu tập trung tại các khu công nghiệp lớn, trong khi nhiều vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm vẫn thiếu hạ tầng bảo quản đạt chuẩn.
• Chi phí logistics chuỗi lạnh cao: Việc vận hành xe lạnh, điện năng và đầu tư thiết bị vẫn là gánh nặng lớn đối với doanh nghiệp nhỏ.
• Quản lý thủ công: Nhiều cơ sở vẫn phụ thuộc vào kinh nghiệm thay vì hệ thống giám sát nhiệt độ và cảnh báo sớm tự động.
• Liên kết quy trình phân mảnh: Sự tích hợp giữa sản xuất, kiểm định, kho lạnh, vận chuyển và xuất khẩu trong cùng một hệ thống phối hợp còn hạn chế.

Tổng hợp các yếu tố này khiến nhóm hàng nông - thủy sản rất dễ hư hỏng, giảm giá trị và đối mặt nguy cơ bị thị trường nhập khẩu từ chối.

Quản lý thất thoát thực phẩm thông qua chuỗi cung ứng tích hợp

Để giải quyết bài toán này, phát triển chuỗi cung ứng tích hợp toàn diện, nơi nhiều giải pháp logistics được kết hợp trong cùng một nhà cung cấp, đã trở thành hướng đi bền vững. Thay vì chỉ lưu trữ hàng hóa, các đơn vị này đóng vai trò như những “trạm trung chuyển giá trị”, giúp doanh nghiệp:

• Giảm thất thoát sau thu hoạch: Hàng hóa được làm mát ngay sau thu hoạch, duy trì nhiệt độ ổn định từ khâu tiếp nhận đến phân phối.
• Kéo dài thời gian bảo quản: Kỹ thuật bảo quản phù hợp giúp rau quả, thủy hải sản và thịt giữ được độ tươi lâu hơn mà vẫn bảo toàn chất lượng.
• Đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu khắt khe: thông qua chiếu xạ, kiểm soát vi sinh và kho lạnh được chứng nhận, đặc biệt cần thiết cho các thị trường như Hoa Kỳ, EU, Australia và New Zealand.
• Tối ưu chi phí: Việc tích hợp các dịch vụ như chiếu xạ, vận chuyển và thủ tục hải quan trong cùng một nhà cung cấp giúp giảm nhiều khâu trung chuyển và tiết kiệm chi phí vận hành.

Mô hình này hiện đang được Toàn Phát Logistics (TPL) triển khai tại cửa ngõ Đồng bằng sông Cửu Long, với tầm nhìn hình thành Mekong Logistics Hub, một mạng lưới bảo quản khép kín giúp gia tăng giá trị cho nông - thủy sản Việt Nam.

Gia tăng giá trị sản phẩm thông qua quản lý thất thoát thực phẩm

Các mặt hàng nhập khẩu như thịt bò, cá hồi, cùng các sản phẩm xuất khẩu như tôm, mực, cá tra, cá biển và rau quả tươi đều cần điều kiện bảo quản được kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt khi hướng tới các thị trường cao cấp.

Việc lưu trữ hàng hóa trong kho lạnh đạt chuẩn quốc tế (ISO 9001, ISO 22000, HACCP, HALAL) giúp giảm đáng kể tỷ lệ hư hỏng và nâng cao khả năng xuất khẩu. Nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu đã ghi nhận lợi ích rõ rệt sau khi chuyển sang sử dụng dịch vụ kho lạnh đa dịch vụ:

• Giảm thất thoát trong quá trình lưu trữ
• Kiểm soát chất lượng đồng bộ
• Gia tăng giá trị xuất khẩu nhờ độ tươi và khả năng truy xuất tốt hơn

Kho Lạnh Toàn Phát – Đồng hành tạo giá trị bền vững

Với sứ mệnh “Giảm thất thoát – Tăng giá trị – Hướng đến bền vững”, Kho Lạnh Toàn Phát (TPL) cung cấp hệ thống kho lạnh đạt chuẩn quốc tế phục vụ cả doanh nghiệp nhập khẩu lẫn xuất khẩu nông - thủy sản.

TPL không dừng lại ở việc bảo quản mà còn đồng hành cùng khách hàng trong toàn bộ quá trình quản lý sau thu hoạch, từ tiếp nhận hàng, kiểm tra chất lượng và chiếu xạ đến vận chuyển và hỗ trợ thủ tục hải quan.

Nhờ cách tiếp cận tích hợp này, các sản phẩm như thịt bò, cá hồi, mực, tôm, ốc, cá tra, rau củ và trái cây vẫn giữ trọn hương vị và độ tươi trong suốt hành trình từ nông trại đến bàn ăn.

Kho Lạnh Toàn Phát hiểu rằng quản lý thất thoát thực phẩm không chỉ là “giảm lãng phí” mà còn là đầu tư cho một tương lai bền vững. Đây không chỉ là yêu cầu kinh tế mà còn là cam kết đối với an ninh lương thực và phát triển bền vững.

Trong bối cảnh thị trường toàn cầu lấy chất lượng, an toàn và truy xuất nguồn gốc làm thước đo cạnh tranh, việc lựa chọn một nhà cung cấp kho lạnh đa dịch vụ là điều thiết yếu để doanh nghiệp nông sản Việt có thể cạnh tranh và thành công.

Khám phá hệ thống kho lạnh đa dịch vụ của Toàn Phát Logistics (TPL), đối tác giải pháp toàn diện đồng hành cùng doanh nghiệp Việt trong việc duy trì chất lượng sản phẩm và mở rộng năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Kho Lạnh Toàn Phát

• Hotline/Zalo (24/7): 093 100 0001
• Fanpage: facebook.com/kholanhtoanphat
• Website: www.kholanhtoanphat.vn
• Địa chỉ: Lô A24-2, Đường Ngang 1, KCN Phú An Thạnh, xã An Thạnh, huyện Bến Lức, tỉnh Tây Ninh, Việt Nam.