Làm thế nào để trái cây tươi đi hơn 15.000 km mà vẫn giữ được hương vị tự nhiên?

Giải mã công nghệ đứng sau hành trình nông sản Việt vươn ra thị trường toàn cầu

Trong những năm gần đây, trái cây tươi Việt Nam ngày càng xuất hiện nhiều hơn tại các thị trường xa như Hoa Kỳ, Australia và New Zealand.

Điều đáng chú ý không chỉ là hành trình dài hơn 15.000 km mà còn là việc những loại trái cây như xoài, nhãn, vải hay bưởi vẫn đến nơi với độ tươi, màu sắc, cấu trúc và hương vị tự nhiên gần như được giữ nguyên.

Đằng sau thành công đó là việc ứng dụng các công nghệ sau thu hoạch hiện đại, trong đó chiếu xạ giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Hành trình xuất khẩu và những thách thức ẩn sau quãng đường dài

Xuất khẩu trái cây tươi ra thị trường quốc tế đi kèm với rất nhiều thách thức. Ngay sau khi thu hoạch, trái cây bắt đầu bước vào quá trình chín và lão hóa tự nhiên. Hoạt động enzyme dần làm phần thịt quả mềm hơn, thay đổi màu sắc và thúc đẩy quá trình hư hỏng theo thời gian.

Trong quá trình vận chuyển đường dài, sự biến động về nhiệt độ, độ ẩm và thời gian vận chuyển kéo dài làm tăng nguy cơ suy giảm chất lượng. Ngoài ra, vi sinh vật và nấm mốc tồn tại trên bề mặt trái cây vẫn có thể tiếp tục phát triển, ngay cả trong điều kiện bảo quản lạnh.

Một thách thức lớn đến từ yêu cầu kiểm dịch. Các thị trường như Hoa Kỳ, Australia và New Zealand áp dụng tiêu chuẩn kiểm dịch thực vật cực kỳ nghiêm ngặt, không chấp nhận sự hiện diện của côn trùng sống, trứng hay ấu trùng. Chỉ một vi phạm cũng có thể khiến cả lô hàng bị từ chối.

Vì vậy, chỉ bảo quản lạnh thôi là chưa đủ để trái cây tươi có thể đi hơn 15.000 km mà vẫn giữ chất lượng. Cần có một giải pháp công nghệ tiên tiến hơn để kiểm soát đồng thời sinh vật gây hại, vi sinh vật và quá trình chín.

Chiếu xạ: công nghệ sau thu hoạch giúp trái cây “đi xa mà không già”

Chiếu xạ thực phẩm là một trong những phương pháp xử lý sau thu hoạch hiệu quả nhất hiện nay đối với trái cây tươi xuất khẩu. Công nghệ này sử dụng bức xạ ion hóa để bất hoạt vi sinh vật, ức chế trứng và ấu trùng côn trùng, đồng thời làm chậm quá trình chín.

Tùy theo công nghệ sử dụng, tia Gamma, chùm tia điện tử (E-Beam) hoặc tia X sẽ tác động lên DNA của sinh vật gây hại và vi sinh vật, ngăn chúng phát triển và sinh sản. Đồng thời, hoạt động enzyme gây chín và hư hỏng cũng được làm chậm lại.

Nhờ đó, trái cây giữ được độ cứng, màu sắc và chất lượng cảm quan, đồng thời thời gian bảo quản được kéo dài đáng kể mà không làm thay đổi giá trị dinh dưỡng hay hương vị.

Chiếu xạ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro kiểm dịch, tăng tính đồng đều về chất lượng và mở ra khả năng vận chuyển trên các tuyến dài hơn, kể cả đường biển, mà vẫn đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Chiếu xạ: yêu cầu bắt buộc tại các thị trường tiêu chuẩn cao

Chiếu xạ không chỉ là giải pháp nâng cao chất lượng mà còn là yêu cầu kiểm dịch bắt buộc tại nhiều thị trường nhập khẩu tiêu chuẩn cao. Các tổ chức quốc tế như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xác nhận chiếu xạ thực phẩm là phương pháp an toàn và hiệu quả.

Tại các thị trường như Hoa Kỳ, Australia và New Zealand, chiếu xạ là yêu cầu bắt buộc đối với nhiều nhóm trái cây tươi nhập khẩu nhằm ngăn chặn nguy cơ xâm nhập của sinh vật gây hại. Mỗi thị trường có danh mục sản phẩm được chấp thuận và quy trình kỹ thuật riêng.

Do đó, doanh nghiệp xuất khẩu phải bảo đảm sự tuân thủ trên toàn bộ chuỗi sau thu hoạch, bao gồm kho lạnh, vận chuyển, xử lý chiếu xạ và thông quan.

Nhà máy Chiếu xạ Toàn Phát: cánh cửa công nghệ cho trái cây Việt

Tại Việt Nam, Nhà máy Chiếu xạ Toàn Phát (TPI) là một trong số ít cơ sở được cơ quan chức năng của Hoa Kỳ, Australia và New Zealand phê duyệt để thực hiện chiếu xạ trái cây tươi xuất khẩu. TPI vận hành hệ thống chiếu xạ hiện đại đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế và có thể xử lý nhiều loại nông sản khác nhau. Năng lực xử lý cùng quy trình tiêu chuẩn hóa giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu kiểm dịch trước khi xuất hàng. Tọa lạc tại cửa ngõ Đồng bằng sông Cửu Long, TPI còn tích hợp dịch vụ chiếu xạ với kho lạnh và logistics, cho phép doanh nghiệp tối ưu quy trình, giảm rủi ro và tối ưu chi phí. Mô hình tích hợp này giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian xử lý, chủ động hơn trong mùa vụ cao điểm và duy trì chất lượng sản phẩm trong suốt quá trình vận chuyển đường dài.

15.000 km không còn là rào cản, chỉ còn là khoảng cách

Hành trình của trái cây Việt ra thị trường toàn cầu không còn chỉ dựa vào chất lượng tự nhiên mà còn là sự kết hợp của khoa học, công nghệ và hệ thống kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Chiếu xạ đã trở thành “tấm hộ chiếu” giúp trái cây Việt bước vào những thị trường khó tính nhất thế giới mà vẫn giữ được hương vị tự nhiên.

Điều từng được xem là rào cản đáng ngại dài 15.000 km nay đã trở thành một hành trình khả thi, đánh dấu bước tiến quan trọng của nông sản Việt trên bản đồ thương mại toàn cầu.