Các loại trái cây tươi của Việt Nam hiện mới xuất hiện với số lượng hạn chế tại một số siêu thị cao cấp, cửa hàng thực phẩm châu Á hoặc các nhà nhập khẩu chuyên phục vụ cộng đồng người nước ngoài tại Istanbul và Ankara

Trong cơ cấu thương mại nông sản giữa Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ, các mặt hàng như hạt điều, cà phê, hạt tiêu, quế và một số sản phẩm chế biến đã tạo được chỗ đứng khá vững trên thị trường. Tuy nhiên, đối với nhóm trái cây tươi, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Thổ Nhĩ Kỳ hiện vẫn còn rất khiêm tốn và chưa tương xứng với tiềm năng của cả hai nước.

Trong khi ngành rau quả Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng cao, với kim ngạch xuất khẩu đạt 2,67 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2026, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước, thì Thổ Nhĩ Kỳ vẫn chưa phải là thị trường nhập khẩu đáng kể đối với trái cây tươi Việt Nam.

Thị trường gần như chưa hình thành đối với trái cây tươi Việt Nam. Theo số liệu thương mại quốc tế, giá trị nhập khẩu của Thổ Nhĩ Kỳ từ Việt Nam đối với nhóm trái cây tươi (ngoại trừ hạt điều) hiện rất nhỏ. Phần lớn kim ngạch nhóm HS 08 giữa hai nước vẫn tập trung vào hạt điều, trong khi giá trị nhập khẩu các loại trái cây tươi khác như dứa, bơ, xoài, thanh long, dừa tươi hay các loại quả nhiệt đới chỉ chiếm tỷ trọng rất thấp.

Qua khảo sát thị trường của Thương vụ Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ, các loại trái cây tươi của Việt Nam hiện mới xuất hiện với số lượng hạn chế tại một số siêu thị cao cấp, cửa hàng thực phẩm châu Á hoặc các nhà nhập khẩu chuyên phục vụ cộng đồng người nước ngoài tại Istanbul và Ankara. Sản phẩm chưa được phân phối rộng rãi trong hệ thống bán lẻ hiện đại cũng như các chợ đầu mối lớn.

Có nhiều nguyên nhân khiến trái cây tươi Việt Nam chưa phát triển mạnh tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Trước hết, Thổ Nhĩ Kỳ là quốc gia có nền nông nghiệp phát triển và có khả năng tự cung tự cấp đối với nhiều loại trái cây ôn đới và cận nhiệt đới. Đây là một trong những nước sản xuất lớn trên thế giới về nho, táo, anh đào, mơ, đào, lựu, sung, cam, quýt, chanh, hạt phỉ và nhiều loại quả khác. Nguồn cung nội địa dồi dào khiến nhu cầu nhập khẩu trái cây tươi không lớn như tại các thị trường Đông Á hoặc Trung Đông.

Thứ hai, khoảng cách địa lý khá xa giữa Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ làm tăng đáng kể chi phí logistics và thời gian vận chuyển. Đối với các mặt hàng có thời gian bảo quản ngắn như xoài, thanh long, chôm chôm hay nhãn, việc duy trì chất lượng sau hành trình vận chuyển dài là một thách thức lớn.

Thứ ba, Thổ Nhĩ Kỳ áp dụng các quy định rất nghiêm ngặt về kiểm dịch thực vật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Nhiều loại trái cây tươi còn phải trải qua đánh giá nguy cơ dịch hại trước khi được phép nhập khẩu thương mại.

Ngoài ra, Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ chưa có Hiệp định Thương mại tự do (FTA), vì vậy nhiều loại trái cây tươi vẫn chịu thuế nhập khẩu theo biểu thuế MFN cùng với các chi phí kiểm dịch, kiểm nghiệm và thông quan, làm giảm sức cạnh tranh so với nguồn cung từ các quốc gia có lợi thế địa lý hoặc có ưu đãi thương mại.

Mặc dù quy mô xuất khẩu hiện còn nhỏ, Thương vụ Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ đánh giá một số loại trái cây nhiệt đới của Việt Nam vẫn có tiềm năng phát triển tại thị trường này.

Trong đó đáng chú ý là dừa tươi, thanh long, xoài, bưởi, chanh leo, sầu riêng đông lạnh, các loại trái cây cắt đông lạnh và cấp đông IQF. Đây đều là những sản phẩm mà Thổ Nhĩ Kỳ không có lợi thế sản xuất hoặc sản lượng trong nước rất hạn chế.

Đặc biệt, cùng với sự phát triển của ngành du lịch, hệ thống khách sạn, nhà hàng, các chuỗi cà phê và xu hướng tiêu dùng thực phẩm lành mạnh, nhu cầu đối với các loại trái cây nhiệt đới đang tăng dần tại các đô thị lớn như Istanbul, Ankara, Izmir và Antalya.

Những năm gần đây, người tiêu dùng Thổ Nhĩ Kỳ có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến thực phẩm có nguồn gốc tự nhiên, trái cây giàu vitamin, sản phẩm hữu cơ, thực phẩm tốt cho sức khỏe, sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng.

Song song với đó, số lượng người nước ngoài sinh sống tại Thổ Nhĩ Kỳ và lượng khách du lịch quốc tế liên tục tăng cũng góp phần mở rộng nhu cầu đối với các loại trái cây nhiệt đới.

Các chuỗi siêu thị lớn như Migros, CarrefourSA và Metro Türkiye đã bắt đầu kinh doanh nhiều loại trái cây nhập khẩu cao cấp, tạo tiền đề để mở rộng danh mục sản phẩm trong tương lai.

Để mở rộng xuất khẩu trái cây tươi sang Thổ Nhĩ Kỳ, doanh nghiệp Việt Nam cần tập trung vào một số vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, cần đáp ứng đầy đủ các quy định của Thổ Nhĩ Kỳ về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Thứ hai, phải đầu tư mạnh vào công nghệ sau thu hoạch, bao gồm xử lý lạnh, bảo quản, bao gói và logistics nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm sau thời gian vận chuyển dài.

Thứ ba, cần xây dựng thương hiệu cho trái cây Việt Nam thay vì chỉ xuất khẩu dưới dạng hàng hóa nguyên liệu.

Thứ tư, doanh nghiệp nên ưu tiên hợp tác với các nhà nhập khẩu chuyên kinh doanh thực phẩm cao cấp, chuỗi siêu thị hiện đại và hệ thống phân phối phục vụ ngành khách sạn - nhà hàng (HORECA), nơi có khả năng chấp nhận mức giá cao hơn đối với các sản phẩm chất lượng.

Hiện nay, trái cây tươi Việt Nam mới ở giai đoạn thâm nhập ban đầu vào thị trường Thổ Nhĩ Kỳ, quy mô xuất khẩu còn nhỏ và chưa phản ánh đúng tiềm năng của ngành rau quả Việt Nam. Tuy nhiên, với xu hướng tiêu dùng thực phẩm lành mạnh, nhu cầu ngày càng tăng đối với trái cây nhiệt đới và vai trò của Thổ Nhĩ Kỳ như một trung tâm trung chuyển sang Trung Đông, Balkan, Bắc Phi và Trung Á, thị trường này vẫn có nhiều dư địa để khai thác trong trung và dài hạn.

Để tận dụng cơ hội, cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong việc thúc đẩy đàm phán mở cửa thị trường đối với một số loại trái cây tươi có lợi thế của Việt Nam, đồng thời tăng cường xúc tiến thương mại, kết nối với các nhà nhập khẩu, chuỗi bán lẻ và doanh nghiệp logistics của Thổ Nhĩ Kỳ. Song song với đó, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, đầu tư vào công nghệ bảo quản sau thu hoạch và xây dựng thương hiệu để nâng cao khả năng cạnh tranh. Nếu thực hiện đồng bộ các giải pháp trên, Thổ Nhĩ Kỳ không chỉ là thị trường tiêu thụ tiềm năng mà còn có thể trở thành cửa ngõ đưa trái cây tươi Việt Nam tiếp cận các thị trường lân cận tại Trung Đông, Bắc Phi, Balkan và Trung Á trong những năm tới./.

Nguồn: Hệ thống Phát triển thị trường nước ngoài