Yêu cầu minh bạch toàn bộ chuỗi cung ứng đang trở thành điều kiện sống còn để hàng hóa xuất xứ Việt Nam tránh được các biện pháp trừng phạt thương mại mới nhất từ thị trường Mỹ.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết Tổng thống Mỹ ngày 23/7 đã ký Bản ghi nhớ yêu cầu Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) điều tra theo Mục 301 đối với 60 nền kinh tế, trong đó có Việt Nam. 

Động thái này nhằm xem xét việc các nước này đã ban hành và thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất toàn bộ hoặc một phần bằng lao động cưỡng bức hay chưa.

Bản ghi nhớ quy định mức thuế 10% đối với hàng hóa của một số nền kinh tế đã có cơ chế cấm, có cam kết thiết lập cơ chế cấm hoặc đã áp dụng một phần các biện pháp ngăn chặn hàng hóa có yếu tố lao động cưỡng bức. Đối với các nền kinh tế còn lại, USTR được chỉ đạo áp mức thuế theo Mục 301 là 12,5%.

Theo cách phân loại này, hàng hóa có xuất xứ Việt Nam thuộc nhóm áp dụng mức thuế 12,5%, trừ các sản phẩm được miễn theo Phụ lục của Bản ghi nhớ.

Đáng chú ý, quy định của Mỹ nhấn mạnh hàng hóa được sản xuất "toàn bộ hoặc một phần" bằng lao động cưỡng bức. Điều này đồng nghĩa rủi ro không chỉ nằm ở khâu sản xuất cuối cùng mà còn có thể phát sinh từ nguyên liệu, linh kiện, bán thành phẩm hoặc bất kỳ công đoạn nào trong chuỗi cung ứng.

Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, trong bối cảnh đó, truy xuất nguồn gốc trở thành yêu cầu quan trọng để doanh nghiệp chứng minh sản phẩm không sử dụng lao động cưỡng bức trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Đối với các ngành có chuỗi cung ứng nhiều tầng như dệt may, da giày, điện tử, năng lượng hay nông sản, doanh nghiệp cần có khả năng xác định nguồn gốc nguyên liệu, nhà cung cấp, địa điểm sản xuất và các công đoạn hình thành sản phẩm.

Ngày 11/6, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư 31/2026 quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Thông tư áp dụng bắt buộc đối với nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro cao, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp khác tự nguyện thực hiện.

Theo quy định, doanh nghiệp có thể khai báo trực tiếp trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa của Bộ Công Thương tại VeriGoods.vn hoặc xây dựng hệ thống truy xuất nội bộ có khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu với hệ thống của Bộ.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước khuyến nghị các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu chủ động rà soát, chuẩn hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc trên toàn bộ chuỗi cung ứng trước những thay đổi trong chính sách thương mại của Mỹ.

Theo cơ quan này, doanh nghiệp cần lập bản đồ chuỗi cung ứng, lưu giữ đầy đủ hồ sơ về nguồn gốc nguyên liệu, phân loại nhà cung cấp theo mức độ rủi ro, chuẩn hóa dữ liệu truy xuất theo từng lô hàng, đồng thời kiểm soát chặt xuất xứ để tránh nguy cơ bị coi là chuyển tải hoặc lẩn tránh biện pháp thương mại.

Doanh nghiệp cũng cần chuẩn bị sẵn hồ sơ để có thể nhanh chóng cung cấp khi cơ quan quản lý hoặc đối tác nhập khẩu yêu cầu xác minh.

Theo cơ quan này, việc chuẩn hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu mà còn góp phần quản trị rủi ro, nâng cao uy tín hàng hóa Việt Nam và tăng khả năng tiếp cận các thị trường quốc tế.

Nguồn: Báo điện tử Dân trí