Xuất khẩu tăng mạnh nhờ nhu cầu toàn cầu, dừa Việt vào nhóm dẫn đầu. Tuy nhiên, sức nóng đơn hàng đang khiến giá nội địa biến động, tạo cả cơ hội và thách thức.

Dừa Việt gia nhập “câu lạc bộ” tỷ USD

Ngành dừa Việt Nam đang chứng kiến giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ nhất trong nhiều năm trở lại đây. Theo số liệu từ Cục Hải quan, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu dừa đạt hơn 533 triệu USD, tăng hơn 36% so với cùng kỳ năm trước. Nếu tính cả các sản phẩm chế biến như nước dừa đóng hộp, dầu dừa, cơm dừa sấy hay mỹ phẩm từ dừa, tổng giá trị toàn ngành đã chạm mốc khoảng 1,15 tỷ USD.

Kết quả này đưa Việt Nam trở thành quốc gia đứng thứ ba thế giới về xuất khẩu dừa và sản phẩm từ dừa, chỉ sau Philippines và Indonesia. Đây là bước tiến đáng kể nếu so với giai đoạn trước, khi dừa chủ yếu được xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu thô, giá trị gia tăng thấp.

Bước sang quý I/2026, xu hướng tăng trưởng vẫn được duy trì. Trong bối cảnh xuất khẩu rau quả cả nước tăng hơn 31%, dừa tiếp tục là một trong những mặt hàng đóng góp tích cực. Riêng dừa tươi đạt kim ngạch khoảng 65 triệu USD, tăng 26% so với cùng kỳ, cho thấy nhu cầu thị trường quốc tế vẫn ở mức cao.

Sự bứt phá này không chỉ đến từ yếu tố thị trường mà còn là kết quả của quá trình tái cơ cấu ngành hàng. Việc chuẩn hóa vùng nguyên liệu, đa dạng hóa sản phẩm và cải thiện chất lượng đã giúp dừa Việt Nam đáp ứng được những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe từ các thị trường nhập khẩu.

Mỹ, Trung Quốc dẫn dắt nhu cầu, mở rộng dư địa tăng trưởng

Trong bức tranh thị trường xuất khẩu, Mỹ và Trung Quốc đang nổi lên là hai động lực tăng trưởng quan trọng nhất.

Mỹ hiện chiếm gần 26% tổng kim ngạch xuất khẩu dừa của Việt Nam. Nhu cầu tại đây tăng mạnh nhờ xu hướng tiêu dùng thực phẩm lành mạnh, ít đường và có nguồn gốc tự nhiên. Các sản phẩm như nước dừa đóng hộp, nước dừa hữu cơ hay các chế phẩm từ dừa ngày càng phổ biến trong hệ thống bán lẻ và ngành đồ uống.

Nhiều doanh nghiệp trong nước cho biết, đơn hàng từ các chuỗi siêu thị và nhà sản xuất đồ uống tại Mỹ tiếp tục gia tăng trong năm 2026, đặc biệt ở phân khúc cao cấp. Điều này cho thấy dư địa tăng trưởng của dừa Việt Nam tại thị trường này vẫn còn rất lớn.

Song song với đó, Trung Quốc đang trở thành “đầu tàu” mới sau khi chính thức mở cửa nhập khẩu dừa tươi Việt Nam theo đường chính ngạch từ tháng 8/2024. Đây là thị trường tiêu thụ khoảng 4 tỷ quả dừa mỗi năm, trong đó có tới 2,6 tỷ quả dừa tươi.

Với lợi thế khoảng cách địa lý gần, chi phí logistics thấp và thời gian vận chuyển nhanh, dừa Việt Nam nhanh chóng gia tăng thị phần tại quốc gia tỷ dân. Nhiều doanh nghiệp đánh giá, nhu cầu từ Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới, đặc biệt khi các tiêu chuẩn nhập khẩu dần được hoàn thiện.

Tại “thủ phủ dừa” Bến Tre, địa phương đang chủ động đón đầu cơ hội xuất khẩu chính ngạch. Hiện toàn tỉnh có hơn 78.000 ha dừa, trong đó diện tích dừa xiêm xanh uống nước chiếm hơn 20%. Bến Tre đã xây dựng 6 vùng sản xuất tập trung, trong đó 5 vùng đạt tiêu chuẩn hữu cơ.

Toàn tỉnh hiện có 32 tổ hợp tác và 28 hợp tác xã tham gia chuỗi liên kết với doanh nghiệp, tạo nền tảng quan trọng cho việc đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và chất lượng sản phẩm. Diện tích dừa hữu cơ đạt gần 17.846 ha, chiếm khoảng 22,9% tổng diện tích, cho thấy xu hướng sản xuất bền vững đang được đẩy mạnh.

Giá nội địa tăng nóng, cơ hội và thách thức đan xen

Trong khi xuất khẩu tăng trưởng mạnh, thị trường nội địa lại chứng kiến những biến động đáng chú ý. Giá dừa tươi sau thời gian dài duy trì ở mức thấp đã tăng mạnh trong những tháng đầu năm 2026.

Tại các vùng nguyên liệu trọng điểm như Vĩnh Long, giá dừa tươi tại vườn hiện dao động từ 80.000-100.000 đồng/chục (12 trái), thậm chí có thời điểm lên tới 110.000-120.000 đồng/chục. So với đầu năm, mức giá này đã tăng gấp hai đến ba lần.

Sự tăng giá này nhanh chóng lan ra thị trường bán lẻ. Tại TP Hồ Chí Minh, giá dừa tươi phổ biến ở mức 15.000-20.000 đồng/trái, tăng thêm 3.000-5.000 đồng so với trước đó. Nhu cầu tiêu thụ tăng cao trong mùa nắng nóng, đặc biệt vào các dịp lễ, khiến sức mua có thời điểm tăng gấp ba lần bình thường.

Nguyên nhân của đợt tăng giá không chỉ đến từ nhu cầu nội địa mà còn chịu tác động mạnh từ xuất khẩu. Khi đơn hàng quốc tế tăng cao, một phần nguồn cung được ưu tiên cho thị trường nước ngoài, dẫn đến nguồn cung trong nước bị thu hẹp. Bên cạnh đó, yếu tố thời tiết như hạn hán cũng ảnh hưởng đến năng suất, càng làm gia tăng áp lực lên giá.

Việc giá dừa tăng mang lại lợi ích rõ rệt cho người nông dân. Với mức thu nhập bình quân khoảng 100-150 triệu đồng/ha/năm, nhiều hộ dân đã bắt đầu mở rộng diện tích và chuyển đổi sang trồng dừa thay thế các loại cây kém hiệu quả. Niềm tin vào ngành hàng dừa vì thế cũng dần được khôi phục.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng sự tăng trưởng nóng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Giá cả biến động mạnh có thể ảnh hưởng đến tính ổn định của thị trường, trong khi liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân vẫn còn hạn chế. Ngoài ra, việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng và sản xuất bền vững vẫn là thách thức lớn đối với nhiều địa phương.

Trong dài hạn, để duy trì vị thế cạnh tranh, ngành dừa cần tiếp tục đẩy mạnh xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, phát triển sản xuất hữu cơ và đầu tư vào chế biến sâu. Hiện hơn 60% sản lượng dừa khô đã được đưa vào chế biến, tạo ra các sản phẩm giá trị gia tăng như nước cốt dừa, dầu dừa, bột sữa dừa hay than hoạt tính. Đây sẽ là nền tảng quan trọng giúp ngành dừa Việt Nam nâng cao giá trị, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu thô và phát triển bền vững trong bối cảnh thị trường toàn cầu nhiều biến động.

Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường