Thông tư số 85/2026/TT-BTC chuẩn hóa quy trình phân tích, phân loại hàng hóa, giảm khâu trung gian, rút ngắn thời gian xử lý và tăng tính chủ động cho doanh nghiệp.

Chuẩn hóa từ hồ sơ kỹ thuật

Theo cơ quan Hải quan, mã HS là mã số dùng để phân loại hàng hóa xuất nhập khẩu, làm căn cứ xác định thuế suất và chính sách quản lý, kiểm tra chuyên ngành. Vì vậy, xác định đúng mã HS có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình thông quan.

Chỉ một sai sót trong xác định mã số có thể khiến doanh nghiệp phải bổ sung hồ sơ, kéo dài thời gian thông quan, phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi, thậm chí bị xử phạt do áp dụng sai thuế suất.

Để hạn chế rủi ro này, Thông tư số 85/2026/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành ngày 30/6/2026, có hiệu lực từ ngày 15/9/2026, quy định rõ hơn trách nhiệm của người khai hải quan trong xác định mã số hàng hóa. Việc xác định mã HS phải căn cứ vào đặc điểm, thành phần cấu tạo, tính chất, công dụng và các thông tin kỹ thuật của hàng hóa.

Quy định này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp chủ động hơn trong chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật, thay vì chỉ dựa vào tên gọi hoặc mô tả chung trên chứng từ thương mại.

Với những doanh nghiệp có số lượng lớn nguyên liệu, sản phẩm và mã hàng, việc chuẩn hóa thông tin ngay từ đầu càng có ý nghĩa quan trọng. Công ty TNHH MegaElec Việt Nam mỗi ngày xử lý khoảng 10 lô hàng với gần 8.800 mã nguyên liệu và sản phẩm.

Ông Kim Jeong Yang, Giám đốc điều hành Công ty TNHH MegaElec Việt Nam, cho biết doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan xuất nhập khẩu thông qua hệ thống phần mềm hiện đại, tạo thuận lợi trong quá trình thực hiện thủ tục.

Công ty thường có kế hoạch nhập khẩu máy móc, thiết bị trước khoảng một năm. Trước khi máy móc, thiết bị về, doanh nghiệp chủ động chuẩn bị hồ sơ, chứng từ cần thiết phục vụ thủ tục hải quan trước 2-3 tháng, nhờ đó không gặp khó khăn trong quá trình thông quan hàng hóa.

Từ ngày 15/9/2026, khi Thông tư số 85/2026/TT-BTC có hiệu lực, việc khai báo, lập tên mô tả và xác định mã HS tương ứng cho từng nguyên liệu, sản phẩm được kỳ vọng thuận lợi hơn khi doanh nghiệp chủ động chuẩn hóa hồ sơ kỹ thuật ngay từ khâu nhập khẩu, dựa trên các tài liệu đi kèm của nhà sản xuất.

Theo cơ quan Hải quan, việc chuẩn hóa thông tin kỹ thuật ngay từ đầu tạo cơ sở để quá trình phân tích, phân loại được thực hiện thuận lợi hơn, đồng thời hạn chế vướng mắc do thiếu thông tin về hàng hóa.

Bên cạnh đó, Thông tư số 85/2026/TT-BTC đặt ra yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối và chia sẻ dữ liệu trong công tác phân loại, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc khai thác thông tin hàng hóa phục vụ xác định mã HS.

Rút ngắn quy trình phân loại

Cùng với việc nâng cao trách nhiệm của người khai hải quan, Thông tư số 85/2026/TT-BTC có thay đổi đáng chú ý về thẩm quyền ban hành kết quả phân tích, phân loại hàng hóa.

Ông Trương Hồng Dũng, Phó Đội trưởng Hải quan Tiên Sơn, Chi cục Hải quan khu vực V cho biết, theo quy định của Thông tư số 85/2026/TT-BTC, thẩm quyền ban hành kết quả phân tích, phân loại được giao trực tiếp cho Đội trưởng Đội Kiểm định hải quan, thống nhất một loại thông báo là Thông báo kết quả phân tích, phân loại. Quy định này giúp giảm khâu trình ký trung gian, tăng tính chủ động trong xử lý và rút ngắn thời gian thông quan cho doanh nghiệp.

Phân loại hàng hóa, xác định mã HS quyết định trực tiếp đến thuế suất và chính sách quản lý đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Do đó, một sai lệch trong quá trình phân loại có thể làm phát sinh chi phí, kéo dài thời gian thông quan hoặc dẫn đến vướng mắc về chính sách thuế.

Đối với những mặt hàng khó phân tích, phân loại, cơ quan Hải quan có cơ chế tham khảo thêm các nguồn thông tin chuyên môn để có cơ sở xử lý.

Theo ông Trần Văn Tráng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm định hải quan (Cục Hải quan), đối với những trường hợp mặt hàng khó phân tích, phân loại và chưa có các chỉ tiêu về thông tin kỹ thuật, quy chuẩn, tiêu chuẩn, cơ quan Hải quan sẽ tham khảo ý kiến của các bộ, ngành chuyên môn, cơ quan quản lý chuyên ngành.

Trong những trường hợp liên quan đến phân loại, cơ quan Hải quan cũng có thể tham khảo ý kiến của Tổ chức Hải quan thế giới về các vấn đề liên quan đến mã HS. Đây là cơ sở bổ sung thông tin chuyên môn đối với những mặt hàng chưa đủ thông tin để phân tích, phân loại.

Ở góc độ cải cách thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý kết quả phân loại cũng là một trong những mục tiêu được cơ quan Hải quan chú trọng, ông Bùi Tuấn Hải, Phó Trưởng Ban Nghiệp vụ thuế Hải quan (Cục Hải quan) cho rằng, cơ quan Hải quan luôn hướng tới mục tiêu thực hiện thông quan nhanh chóng, đồng thời cắt giảm thủ tục hành chính cho doanh nghiệp cũng như cơ quan Hải quan.

Theo ông Bùi Tuấn Hải, Thông tư số 85/2026/TT-BTC sửa đổi các quy định tại Thông tư số 14/2015/TT-BTC và Thông tư số 17/2021/TT-BTC, đồng thời điều chỉnh cách thức xử lý để doanh nghiệp có thể chủ động hơn về thời gian, nắm bắt được thời điểm có kết quả phân loại đối với những mặt hàng thuộc diện phải phân tích, phân loại.

Việc chủ động nắm bắt thời gian nhận kết quả sẽ thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong chuẩn bị và tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh. Cùng với đó, Thông tư số 85/2026/TT-BTC hướng tới hoàn thiện cơ sở pháp lý về phân tích, phân loại hàng hóa, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối, chia sẻ dữ liệu và giảm hồ sơ giấy.

Những thay đổi này góp phần nâng cao tính minh bạch, tăng cường quản lý rủi ro và phòng, chống gian lận trong phân tích, phân loại hàng hóa, đồng thời đáp ứng yêu cầu số hóa, thông quan tập trung, phân cấp và phân quyền.

Với doanh nghiệp, chủ động chuẩn hóa hồ sơ kỹ thuật ngay từ đầu sẽ giúp giảm rủi ro trong xác định mã HS, chủ động hơn về thời gian và thuận lợi trong thông quan. Với cơ quan Hải quan, việc tinh gọn quy trình, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và kết nối dữ liệu góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính