Xuất khẩu thủy sản duy trì đà tăng trưởng trong 7 tháng đầu năm, song dự báo sẽ chậm lại những tháng cuối năm do tác động của chính sách thuế mới từ Hoa Kỳ.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản Việt Nam tháng 7/2026 đạt gần 1,02 tỷ USD, tăng 4,8% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 7 tháng đầu năm, kim ngạch đạt gần 6,8 tỷ USD, tăng 11,5%.

Trong đó, tôm tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu chủ lực với kim ngạch đạt 2,78 tỷ USD, tăng 12,6%, chiếm khoảng 41% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản. Cá tra đạt gần 1,3 tỷ USD, tăng 8,8%; cá ngừ đạt gần 524 triệu USD, giảm 1,4%; cua, ghẹ và các loại giáp xác khác đạt gần 246 triệu USD, tăng 28,7%; nhuyễn thể có vỏ đạt hơn 178 triệu USD, tăng 29,5%.

Về thị trường, Trung Quốc và Hồng Kông tiếp tục là điểm đến lớn nhất của thủy sản Việt Nam với kim ngạch nhập khẩu gần 1,74 tỷ USD, tăng 34,5% so với cùng kỳ.

Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của thủy sản Việt Nam với kim ngạch lũy kế hơn 1,05 tỷ USD, chỉ tăng 0,3% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, mức tăng này chưa phản ánh đầy đủ tác động của thuế Section 301 do Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) công bố ngày 23/7. Theo VASEP, ảnh hưởng của chính sách thuế mới sẽ thể hiện rõ hơn đối với các lô hàng thông quan từ cuối tháng 7 trở đi.

Bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký VASEP nhận định, kịch bản xuất khẩu trên 12 tỷ USD vẫn khả thi sau kết quả gần 6,78 tỷ USD của 7 tháng đầu năm. Tuy nhiên, tăng trưởng những tháng còn lại có thể thấp hơn đáng kể so với mức 11,5% hiện tại. Yếu tố tác động trực tiếp nhất là thuế Section 301 của Hoa Kỳ. Mức 12,5% đối với Việt Nam tạo ra 3 hệ quả cụ thể.

Thứ nhất, các hợp đồng mới với Hoa Kỳ sẽ được đàm phán lại. Nhà nhập khẩu có thể yêu cầu giảm giá FOB, chia sẻ thuế hoặc chỉ ký hợp đồng ngắn hạn.

Thứ hai, Việt Nam bất lợi hơn Ecuador, Ấn Độ và Indonesia, là những nguồn cung chịu mức 10%. Chênh lệch này đặc biệt quan trọng đối với tôm chân trắng, cá ngừ đóng hộp và các sản phẩm đông lạnh tiêu chuẩn.

Thứ ba, thuế mới được cộng với MFN, thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp nếu có. Vì vậy, quyết định mua hàng sẽ ngày càng được đưa ra theo từng doanh nghiệp và từng mã hàng, thay vì chỉ so sánh chung giữa các quốc gia.

Ở chiều tích cực, Chính phủ vừa ban hành Nghị định 292/2026/NĐ-CP chính thức bổ sung quy định cấm nhập khẩu các sản phẩm, hàng hóa được khai thác, sản xuất hoặc chế tạo toàn bộ hoặc một phần bởi hành vi cưỡng bức lao động, có hiệu lực từ ngày 5/9/2026. Theo VASEP, đây là cơ sở để Việt Nam tiếp tục trao đổi với Hoa Kỳ, nhưng trong ngắn hạn chưa có thông tin chính thức cho thấy mức thuế 12,5% sẽ được điều chỉnh ngay.

Kết quả tích cực trong 7 tháng đầu năm tạo nền tảng thuận lợi để ngành thủy sản hướng tới mục tiêu xuất khẩu trên 12 tỷ USD trong năm 2026. Tuy nhiên, trong bối cảnh chính sách thương mại toàn cầu tiếp tục biến động, dư địa tăng trưởng sẽ phụ thuộc ngày càng nhiều vào khả năng thích ứng của doanh nghiệp, hiệu quả mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm và sức cạnh tranh của từng ngành hàng. Đây sẽ là những yếu tố quyết định để thủy sản Việt Nam duy trì đà tăng trưởng bền vững trong những tháng cuối năm và những năm tiếp theo.

Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường