Bước vào mùa cao điểm xuất khẩu cuối năm, doanh nghiệp thủy sản đang cùng lúc đối mặt nhiều áp lực về vốn, lao động, logistics và chi phí đầu vào gia tăng.

Nhiều điểm nghẽn cùng lúc

Ngành thủy sản đang bước vào giai đoạn cao điểm thu mua nguyên liệu, chế biến và giao hàng cho các đơn hàng xuất khẩu cuối năm. Tuy nhiên, theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), nhiều doanh nghiệp trong ngành đang phải đối mặt với hàng loạt điểm nghẽn xuất hiện cùng lúc, từ tín dụng, lao động đến logistics và thị trường.

Ông Nguyễn Hoài Nam - Tổng Thư ký VASEP cho biết, thủy sản là một trong những ngành hàng xuất khẩu chủ lực của khu vực nông nghiệp, tạo việc làm và sinh kế cho hàng triệu lao động, nông dân và ngư dân. Tuy nhiên, trong ít nhất hai tháng gần đây, môi trường sản xuất kinh doanh của ngành đang chịu tác động từ nhiều yếu tố bất lợi, đúng vào thời điểm doanh nghiệp cần tăng tốc sản xuất cho mùa xuất khẩu cuối năm.

Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là vấn đề tín dụng. Theo VASEP, nhiều doanh nghiệp có lịch sử tín dụng tốt, kim ngạch xuất khẩu hàng trăm triệu USD mỗi năm nhưng hạn mức tín dụng thực tế đang bị thu hẹp. Trong khi đó, quý III và quý IV là thời điểm doanh nghiệp cần lượng vốn lớn để thu mua tôm, cá nguyên liệu phục vụ chế biến và xuất khẩu.

Cùng với tín dụng, chi phí logistics tiếp tục là gánh nặng đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Theo đó, trong tháng 6, nhiều hãng tàu đã điều chỉnh tăng giá cước trên các tuyến vận tải chủ lực. Cụ thể,  cước vận chuyển đi bờ Đông Hoa Kỳ tăng khoảng 2.000 - 3.000 USD/container, đi bờ Tây Hoa Kỳ tăng hơn 1.000 USD/container, trong khi tuyến châu Âu tăng từ 800 - 1.200 USD/container. Với các doanh nghiệp xuất khẩu hàng chục nghìn container mỗi năm, mức tăng này tạo thêm áp lực đáng kể lên chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm.

Ngoài vấn đề vốn và logistics, ngành thủy sản cũng đang đối mặt với tình trạng thiếu lao động tại nhiều địa phương trọng điểm dù mức lương đã được điều chỉnh tăng. Một số vướng mắc về thuế GTGT đối với hàng tái xuất và những bất cập trong thực thi FTA tại thị trường Hàn Quốc cũng được VASEP cho là đang làm gia tăng chi phí và ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bao bì trở thành gánh nặng mới

Trong khi các áp lực về vốn, lao động và logistics đã tồn tại trong nhiều năm, ngành thủy sản hiện đang phải đối mặt thêm một yếu tố chi phí mới là giá bao bì nhựa tăng mạnh.

Theo bà Phùng Thị Kim Thu - chuyên gia thị trường tôm của VASEP, từ đầu năm 2026 đến nay, thị trường nhựa nguyên liệu thế giới liên tục biến động dưới tác động của giá dầu, rủi ro nguồn cung hóa dầu và những bất ổn tại các tuyến hàng hải quốc tế.

Những gián đoạn liên quan đến dòng dầu và hóa dầu qua Eo biển Hormuz đã làm nguồn cung hóa chất toàn cầu bị thắt chặt. Trong khi đó, Trung Đông hiện chiếm hơn 40% lượng xuất khẩu polyethylene toàn cầu. Đây là nguyên liệu quan trọng trong sản xuất bao bì nhựa.

Tại Việt Nam, giá nhiều loại nguyên liệu nhựa đã tăng mạnh từ đầu năm. Một số nguồn thị trường ghi nhận giá PE tăng khoảng 15 - 30%, PP tăng 12 - 25% và PET tăng từ 15 - 30%. Riêng trong giai đoạn tháng 3 và đầu tháng 4, giá một số loại nguyên liệu có thời điểm tăng từ khoảng 25.000 đồng/kg lên hơn 40.000 đồng/kg.

Theo bà Kim Thu, tác động của biến động này đã lan sang các ngành sử dụng nhiều bao bì, trong đó có thủy sản xuất khẩu.

Đối với ngành thủy sản, bao bì không chỉ đơn thuần là vật liệu đóng gói mà còn gắn trực tiếp với yêu cầu bảo quản, cấp đông, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng tiêu chuẩn của từng thị trường nhập khẩu. Các loại túi PE, màng PA/PE, túi hút chân không, màng ghép, bao bì in nhãn hay bao lót thùng đều là những vật tư không thể thiếu trong quá trình sản xuất.

Theo ghi nhận của VASEP, giá bao bì sử dụng trong chế biến thủy sản đã tăng đáng kể trong khoảng ba tháng gần đây. Tùy từng loại sản phẩm và nhà cung cấp, mức tăng dao động từ 25 - 50%.

Chi phí bao bì hiện có thể chiếm khoảng 3 - 6% giá thành sản phẩm, đặc biệt đối với nhóm hàng chế biến sâu, hàng giá trị gia tăng hoặc sản phẩm bán lẻ. Đây cũng là nhóm sản phẩm sử dụng nhiều lớp bao bì, yêu cầu in ấn, nhãn mác và quy cách riêng theo từng khách hàng.

Khác với nhiều loại vật tư khác, doanh nghiệp thủy sản khó chủ động dự trữ bao bì với số lượng lớn do phần lớn sản phẩm được thiết kế riêng cho từng thị trường xuất khẩu. Việc thay đổi quy cách đóng gói để tiết giảm chi phí cũng không dễ thực hiện bởi có thể ảnh hưởng đến yêu cầu thương mại và khả năng tiêu thụ tại thị trường nhập khẩu.

Trong bối cảnh cạnh tranh xuất khẩu ngày càng gay gắt, giá nguyên liệu, logistics và nhiều loại chi phí đầu vào cùng gia tăng, áp lực từ bao bì đang trở thành một gánh nặng mới đối với doanh nghiệp thủy sản. Theo VASEP, việc kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn về vốn, logistics, thuế và giảm áp lực chi phí đầu vào sẽ góp phần giúp doanh nghiệp duy trì đơn hàng, ổn định sản xuất và giữ vững năng lực cạnh tranh của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường