Theo VASEP, xuất khẩu cá rô phi Việt Nam tiếp tục tăng trưởng tích cực trong 8 tháng đầu năm 2026, với kim ngạch đạt 90 triệu USD, tăng 43% so cùng kỳ năm 2025.

Xuất khẩu cá rô phi tiếp tục sáng

Brazil tiếp tục là thị trường nổi bật nhất. Lũy kế từ đầu năm đến hết tháng 8/2026, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang Brazil đạt 44 triệu USD, tăng 22.142% so với cùng kỳ. Mức tăng đột biến chủ yếu đến từ việc quy mô xuất khẩu được mở rộng nhanh trên nền kim ngạch thấp của cùng kỳ năm trước.

Với kết quả này, Brazil hiện đóng góp gần một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam, qua đó trở thành một trong những thị trường quan trọng nhất của ngành hàng.

Trái ngược với Brazil, xuất khẩu cá rô phi sang Mỹ đạt 21 triệu USD, giảm 48%. Sức mua tại thị trường này chưa phục hồi rõ rệt, trong khi lượng hàng tồn kho còn tương đối cao khiến các nhà nhập khẩu thận trọng hơn với các đơn hàng mới. Diễn biến này tiếp tục ảnh hưởng đến xuất khẩu cá rô phi Việt Nam tại một trong những thị trường tiêu thụ lớn.

Trung Đông và Nhật Bản ghi nhận những tín hiệu tích cực. Trong 8 tháng đầu năm, xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sang Ả Rập Xê Út đạt 7 triệu USD, tăng 23%. Đây tiếp tục là thị trường đóng góp đáng kể cho kết quả xuất khẩu của nhóm Trung Đông.

Tại Nhật Bản, kim ngạch đạt 2 triệu USD, tăng 77%. Đáng chú ý, cá rô phi nước lợ của Việt Nam đã bắt đầu được đưa vào phân khúc sushi, sashimi. Việc tiếp cận phân khúc đòi hỏi cao về chất lượng, kiểm soát môi trường nuôi, truy xuất nguồn gốc và chế biến cho thấy dư địa nâng cao giá trị của cá rô phi Việt Nam, thay vì chỉ cạnh tranh trong phân khúc phổ thông.

Bên cạnh các thị trường riêng lẻ, nhiều khu vực cũng ghi nhận kết quả khả quan. Trong 8 tháng đầu năm, xuất khẩu cá rô phi sang các nước CPTPP đạt 6 triệu USD, tăng 50%, trong đó Nhật Bản và Mexico đóng góp đáng kể. Xuất khẩu sang EU đạt 4 triệu USD, tăng 7%, với Bỉ là một trong những thị trường tạo động lực tăng trưởng.

Tại châu Âu, nguồn cung một số loại cá thịt trắng khai thác tự nhiên hạn chế và giá ở mức cao đang tạo thêm dư địa cho các loài cá nuôi có khả năng cung ứng ổn định. Trong bối cảnh đó, cá rô phi có cơ hội trở thành nguồn nguyên liệu thay thế ở một số phân khúc nếu đáp ứng tốt yêu cầu về chất lượng, quy cách sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận bền vững.

Cơ hội và thách thức trong "sân chơi tỷ USD"

Theo Fact.MR, thị trường cá rô phi toàn cầu được dự báo tăng từ 15,5 tỷ USD năm 2025 lên khoảng 21 tỷ USD vào năm 2035, tương ứng mức tăng 35,5%. Tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) dự kiến đạt 3,1% trong giai đoạn 2025 - 2035.

Quy mô này cho thấy cá rô phi không còn đơn thuần là một loài cá nuôi giá rẻ, mà đã trở thành ngành hàng thủy sản có thị trường hàng chục tỷ USD. Nhu cầu được thúc đẩy bởi lợi thế giá phù hợp, nguồn cung tương đối ổn định và khả năng chế biến thành nhiều dòng sản phẩm phục vụ từ tiêu dùng phổ thông đến các phân khúc có yêu cầu cao hơn.

Trong “sân chơi” đó, 90 triệu USD xuất khẩu của Việt Nam trong 8 tháng đầu năm 2026 vẫn còn khá khiêm tốn so với quy mô thị trường toàn cầu. Nhưng mức tăng 43%, cùng sự mở rộng nhanh tại Brazil, Trung Đông, CPTPP và đặc biệt là việc thâm nhập phân khúc sushi, sashimi tại Nhật Bản cho thấy cá rô phi Việt Nam đang từng bước tìm được những khoảng thị trường riêng.

Đây cũng là cơ hội để Việt Nam không đi theo con đường cạnh tranh thuần túy về sản lượng và giá thấp. Với năng lực chế biến thủy sản, kinh nghiệm đáp ứng tiêu chuẩn của nhiều thị trường và mạng lưới xuất khẩu đã hình thành từ các ngành hàng như tôm, cá tra, cá rô phi có thể được phát triển theo hướng chế biến sâu, đa dạng sản phẩm và tiếp cận những phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn.

Việc xuất khẩu tăng mạnh sang Brazil, Trung Đông, Nhật Bản và một số thị trường CPTPP cũng cho thấy dư địa đa dạng hóa thị trường. Đặc biệt, việc cá rô phi nước lợ bước đầu tiếp cận phân khúc sushi, sashimi tại Nhật Bản gợi mở hướng đi có giá trị cao hơn, thay vì tập trung chủ yếu vào sản phẩm nguyên liệu hoặc phân khúc phổ thông, doanh nghiệp có thể phát triển sản phẩm chế biến sâu, sản phẩm tiện lợi và các dòng hàng đáp ứng yêu cầu riêng của từng thị trường.

Tuy nhiên, cơ hội đi kèm sức ép cạnh tranh ngày càng lớn. Cá rô phi là mặt hàng có nguồn cung toàn cầu lớn, trong đó nhiều quốc gia đã hình thành vùng nuôi quy mô lớn, chuỗi cung ứng chuyên nghiệp và lợi thế về giá thành. Vì vậy, nếu chỉ cạnh tranh bằng giá, cá rô phi Việt Nam sẽ khó tạo được lợi thế bền vững.

Một thách thức khác là xây dựng nguồn nguyên liệu đủ lớn và ổn định. Để tiến sâu vào các thị trường giá trị cao, ngành hàng cần kiểm soát đồng bộ từ con giống, thức ăn, môi trường nuôi, dịch bệnh đến thu hoạch, chế biến và truy xuất nguồn gốc. Các yêu cầu về an toàn thực phẩm, chứng nhận bền vững và trách nhiệm môi trường tại nhiều thị trường cũng ngày càng chặt chẽ.

Bài toán đặt ra cho cá rô phi Việt Nam vì thế không chỉ là xuất khẩu được bao nhiêu, mà còn là xuất khẩu sản phẩm nào và vào phân khúc nào? Nếu xây dựng được vùng nuôi tập trung, kiểm soát tốt chất lượng, phát triển chế biến sâu và lựa chọn những phân khúc có giá trị gia tăng cao, cá rô phi có cơ hội trở thành một ngành hàng bổ sung đáng kể cho cơ cấu xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong những năm tới.

Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường